Aycart Funtsa, Artxiboan gordea, gune pribilegiatua da José María Aycart Orbegozok Donostiako bizitza zinematografikoan izan zuen eginkizuna ulertzeko. Aycart 1958an sartu zen Donostia Zinemaldiko Batzorde Exekutiboan, udal-ordezkari gisa. Gerora lehen alkateorde izan zen, eta, Francisco Ferrer Monreal eta Felipe de Ugarterekin batera, Zinemaldiaren hamaikagarren edizio trantsizionala zuzendu zuen 1963an.

Aycart abokatua zen, baita Zinema Batzordeko kidea ere Ekintza Katolikoaren Elizbarrutiko Batzordean, eta zineforum-saio publiko bat antolatu zuen Gran Kursaal antzokian 1954ko abenduaren 9an. Biharamunean, La Voz de Españaegunkariak emanaldi hari buruzko kronika bat argitaratu zuen, zeina hileko dokumentu honetan erreproduzitu baitugu. Aretoa beteta zegoen. Aycarten aurkezpen-hitzen ondotik, José Antonio Sobrino jesuitak mintzaldi bat eskaini zuen saio hura ixteko La Ley del Silencio (On the Waterfront, Elia Kazan, 1954) filmari buruz. Kalkulu argi bati erantzunez hautatu zuten pelikula hura: Kursaal antzokiak aste hartan bertan zeukan film hura programazio komertzialean, eta abenduaren 9ko funtzioa ekitaldi berezi gisa gaineratu zuten.

Kronikak Aycarten adierazpen bat jasotzen du: «Gaiztoa ez da zinema, eskuztatzen dutenak izan daitezke gaiztoak». Baieztapen horrek ederki laburbiltzen du garai hartako kristau-ordenetan hasia zen jarrera-aldaketa. 1947az geroztik, Nazioarteko Zinema Bulego Katolikoak gomendatzen zuen Elizak zinemagintza-jardueretan parte hartzea, eta Ekintza Katolikoak zineklubak eta zineforumak sustatu zituen 1951az geroztik, filmetan landuriko balioak aztertzeko.

Donostian, Ekintza Katolikoaren Elizbarrutiko Batzordeak 1954ko maiatzean egin zuen Zinema Heziketarako Lehenengo Astea Novedades zinema-aretoan, helburu gisa harturik “zinemaren gaineko inguruko kezka positibo jatorra piztea ikusleen artean”. Han aurkeztu zuen Aita Sobrinok “Criterios de moral ante el Cine” ponentzia (Moral-irizpideak zinemagintzarekin loturik), eta, handik bi urtera, Film Ideal agerkariko erredakzio-kontseiluko kide izan zen.

Aycartek Gran Kursaal antzokiko saioa aurkeztu zuen garaian, Donostian ez zegoen artean formalki eratutako zineklubik; artikuluak babesle gisa aipatzen zuen Ekintza Katolikoaren Zineforuma sortzen ari ziren proiektuaren lehenbiziko zirriborroa zen. Batzordeak 1955eko urtarrilean sinatu zuen Donostiako Ekintza Katolikoaren Zineklubaren Erregelamendua, eta urtebeteren buruan osatu zen zinekluba, Aycart presidenteorde eta José Luis Areitio Irizar bankaria presidente zirela. 1957ko uztailean antolatu zen lehenbiziko Film Ikasketen Ikastaroa, eta propio programatu zuten Donostiako Nazioarteko Zinemaldiarekin batera egiteko.

Saio hura ekitaldi puntuala izan zen, eta artean ez zuen erakunde babeslerik. Funtsean, baina, ageri dira gerora iritsi zenaren arrastoak.

Beatriz Bizarro Rodrigues, Manuel Hevia Carballido (EQZE)