{"id":46205,"date":"2022-11-13T19:57:57","date_gmt":"2022-11-13T19:57:57","guid":{"rendered":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/investigaciones\/el-festival-de-san-sebastian-y-el-cine-vasco\/"},"modified":"2022-12-13T09:30:27","modified_gmt":"2022-12-13T09:30:27","slug":"donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema","status":"publish","type":"investigaciones","link":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/","title":{"rendered":"Donostia Zinemaldia eta euskal zinema"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Artxiboa<\/a><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
<\/i><\/span><\/div><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Ikerketak<\/a><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
<\/i><\/span><\/div><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Historiak<\/a><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
<\/i><\/span><\/div><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Donostia Zinemaldia eta euskal zinema<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Historiak, 7 <\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
(2022)<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Maialen Beloki Berasategui<\/a><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Euskal zinemaren zer den zehazteko bidean<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

<\/p>

Donostia Zinemaldiaren eta euskal zinemaren arteko harremanaren historiari buruz idazteak galdera hau planteatzera behartzen gaitu: zer da eta nola definitu izan da historikoki euskal zinema? Zinemaldiak parte hartu al du zehaztapen horretan, dela teorian, dela praktikan, bere hautaketaren bidez?\u00a0[1]<\/sup><\/a><\/sup><\/p>

<\/p>

<\/p>

2009an, sail berri bat ekarri zen argitara Donostia Zinemaldian. Zinemira deritzo sail horri, eta helburu argi batez sortu zen: jarraipenik izan ez zuen Euskal Zinemaren Egunaren lekukoa hartuz, Zinemaldiaren bederatzi egunotan zehar euskal zinema ikusteko gune bat eskaintzea.<\/p>

<\/p>

<\/p>

2011n, Zinemaldiak zeharkako sari espezifiko bat sortu zuen euskal zinemarentzat. Lehenik, Serbitzu enpresak babestu zuen sariketa hori, eta, 2013tik aurrera, berriz, Irizarrek.\u00a0Orduan erantzun behar izan zion, hain justu, Zinemaldiak galdera honi: Zer-nolako filmak izango ziren euskal zinemaren sarirako hautagai?<\/p>

<\/p>

<\/p>

Argitaratu zen lehenengo araudian \u20132011koan\u2013 jasotzen zenez, \u00abZinemaldiko edozein sailetan programatutako film luze guztiek ‘Serbitzu Saria’ eskuratu ahalko dute, baldin eta euren ekoizpenaren gutxienez %\u00a051 euskal ekoizpena bada<\/em>\u00bb.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Lehiaketak, hala, bat egin zuen laurogeita hamarreko hamarkadatik aurrera euskal zinemaren zehaztapenean ikuspegi pragmatikoagoa proposatzen zuen pentsamendu-korronte harekin, \u00abAngel Amigok egindako adierazpen oso grafiko bat hitzez hitz aipatuz, euskal zinema Euskal Ogasunean kotizatzen duena izango da<\/em>[2]<\/sup><\/a>\u00bb. Horrenbestez, Zinemaldiak film bat euskal filmtzat hartzeko irizpidea \u2013administrazio-irizpidean funtsatua\u2013 zera zen, ekoizpenaren zatirik handiena Euskal Autonomia Erkidegokoa izatea.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Alabaina, sari horren ibilbide laburrean (hamar urte eskas), araudia behin baino gehiagotan aldatu izan da, modu arin baina esanguratsuan: laurogeita hamarreko hamarkadako pragmatismotik urrunduz eta laurogeiko hamarkadan Euskadin sortutako eztabaidan grina handiz usatu ziren askotariko irizpide haietara hurbilduz joan zen Zinemaldiaren jarrera.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Lehenik eta behin, saria sortu eta handik hiru urtera, 2014an, erregelamendu berriak nabarmen murriztu zuen ekoizpenaren ehunekoa, eta ekoizpenaren %\u00a020 euskal jatorrizkoa zuten filmei ere eman zien saria beretzeko aukera. 2018an aldagai bat gehitu zitzaion sari horri: hautagai ziren filmek ekoizpenarekin lotutako baldintza hura ez zuten zertan bete gehienbat euskara erabiltzen bazuten. Azkenik, duela oso gutxi \u20132021ean\u2013, baldintzak gehixeago malgutu ziren: Zinemira Sailean parte har zezaketen eta, beraz, saria jasotzeko aukera zuten Euskal Autonomia Erkidegoan edo euskaraz ekoiztu ez arren, zehazki euskal kulturaren gaia jorratzen zuten estreinaldiko filmek.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Beraz, gaur egun, euskal zinemaren Irizar saria jasotzeko hautagai dira ekoizpenaren gutxienez %\u00a020 euskal jatorrizkoa duten eta\/edo nagusiki euskara baliatzen duten eta\/edo gai nagusia euskal kultura duten filmak.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Hau da, filmaren ekoizpenaren jatorria, nagusiki erabilitako hizkuntza eta jorratzen duen gaia dira Zinemaldiak film bat euskal zinematzat jotzeko gaur egun onartzen dituen irizpideak. Agidanez, eta azken urteotako malgutze horiek direla-eta, Zinemaldia itzultzen ari da trantsizio demokratikoaren berotasunean sortutako jarrera haietara, euskal zinema Euskadin ekoitzitakoa, euskaraz egindakoa eta euskal kulturatik edo errealitatetik hurbil zeuden gaiak islatzen zituena zela defendatzen zuen ikuspegi hartara, hain justu.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Izan ere, euskal zinemari buruzko eztabaidaren eta haren zehaztapen edo definizioari buruzko polemikaren historia Espainiako trantsizio demokratikoan bertan hasi zen. Orduan sortu zen, hain zuzen, eztabaida bitxi bat Euskadin: zer \u00abizan behar\u00bb zuen euskal zinemak (garai hartan, euskal zinema nazionalak)? Autonomien Espainia sortzen ari zen. Hainbat eta hainbat alorrek euren burua berriz definitzeko eta aurkitzeko garaia zen, eta kultura ez zen salbuespena. Zinegile, kritikari eta teorialari askok, sakonki hausnartu eta gero, ondorioztatu zuten zinematografiaren alorrean eta zinema nazional baten sorkuntzaren medioz egin behar zutela euren ekarpena euskal nortasuna berreskuratzeko bidean. Baina arazoa laster agertuko zen: euskal zinema nazionalaren definizio ugari mahaigaineratu ziren, eztabaida horretan parte hartzea erabaki zuten pertsonen kopurua bezainbeste ia.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Baina polemika hori ez zen Euskadin sortu jatorriz. Askoz ere zabalagoa zen humus batetik ernamuindu zen, testuinguru zabal-zabal batetik: munduko hainbat lekutako zinema nazionalak, hain justu. Orobat, une historiko oso zehatz eta erabakigarri batean loratu zen, eta oinarrizko bi koordenaturekin zehaztu genezake une hori. Alde batetik, trantsizio politiko sakon-sakon baten erdian sortu zen, haren gerizpean: diktaduratik demokraziara igarotzeko garaian, hain zuzen ere, autonomien Espainiaren sorrera izaki protagonista eztabaidaezinetako bat. Bestetik, 1968ko maiatzaren garaian hainbat herrialdetan sortutako teoria zinematografikoek baldintzatzen zuten nabarmen. Haatik, eztabaida horrek ezaugarri espezifiko propioak garatu zituen Euskadin.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Ezaugarrietako bat zera izan zen, eztabaida hamar urteko atzerapenarekin lurreratu zela Euskadin, ageriko arrazoi politikoen eraginez; horregatik, \u00ab1968ko maiatz luzea\u00bb delakoaren barruan sartuko zen. Hona beste ezaugarri propio bat: ia eztabaida teorikoa izan zen, eta, batez ere, apriorizkoa. Ez zen gertatu historialari, analista, kritikari eta zinemagile jakin batzuek filmen laburbilduma bati buruz hausnartu zutenean, filmak nolabait bateratzen zituzten ezaugarriak aurkitzeko (halakorik egitea posible bada) eta, azkenik, zinematografia nazional bati buruz teorizatzeko. Euskadin kontrako noranzkoan jardun zen:\u00a0a priori<\/em>\u00a0erabakitzen zen zer-nolako faktoreak aplikatu behar ziren geroago egingo zen guztiari, euskal zinema nazionaltzat hartu nahi bazen; hala, historialari, analista, kritikari eta zinemagileek baliaturiko irizpide jakin batzuk agindu-arau bihurtzen ziren.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Gainera, euskal zinemaren \u00abizan behar\u00bb horrek bazuen, jatorri teorikoekin kontraesanean egon gabe, deribatu praktiko bat: \u00abizan behar\u00bb teoriko hori \u00abizan behar\u00bb administratibo gisa planteatzen zuten zenbaitzuek. Euskal zinema nazionala, hala, zenbait teorialari edo zinemagilek Eusko Jaurlaritza berriak diruz lagundu zezala eskatzen zutena (edo nahi zutena) zen, besterik gabe.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Gainera, \u00abizan behar\u00bb horrekin estuki lotuta, karga ideologiko handiko eztabaida ere izan zen. Eta, oso ideologizatuta zegoenez gero, oso polemiko eta grinatsua izan zen. Harik eta urte batzuk geroago gogaita, asperdura, ezkortasuna eta eszeptizismoa sumatzen hasi ziren arte. Denborarekin, administrazioak euskal zinema zenaren edo izan behar zuenaren ikuskera jakin baten alde jarri ziren, pragmatismo handiagoko iritzi baten alde: euskal zinema Euskal Autonomia Erkidegoan egindako zinema zen.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Edonola ere, eztabaida horren bilakaera pragmatikoagoak ez zuen zerikusi handirik izan hasierako eztabaidarekin, gogo bizia eta etorkizunerako itxaropena izaki horren bereizgarriak. Halarik ere, nabarmendu egin behar da eztabaida hasiera-hasieratik planteatu zela irizpide desberdin eta askotarikoetara irekita.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Donostia Zinemaldiarekin sarritan lotuta eta polemika horretan bereziki murgilduta egon zen euskal zinemagile batek, Antxon Ezeizak, argitasunez eta murrikaz adierazi zuen zer jazo zen zehazki:<\/p>

<\/p>

<\/p>

IRIZPIDEEN AKELARREA.\u00a0<\/em>IUS LOCIa,\u00a0<\/em>IUS SANGUINISa (<\/em>vulgo RH) kondizio FISKAL, LINGUISTIKO eta ADMINISTRATIBOAK eta BAZTERTZE AUTORITARIOAK maneiatzen dira hemen \u2013indar ezin handiagoz, hori bai\u2013 benetako EUSKALTASUN-TXAPELKETAK gertatzeraino. Txapelketa horietan, oihukatzen jakinez edo babes sendoak izanez gero, nork bere burua garailetzat jo dezake, eta agidanez loriatsua den IBE titulua (hau da, INOR BAINO EUSKALDUNAGOA) beretu.<\/em>[3]<\/strong><\/sup><\/em><\/sup><\/a><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Laurogeiko hamarkadan nagusi izan zen irizpide-desadostasun horrek eta gaur egun irizpide haiek guztiak berrikusi izanak galdera hau egitera behartzen gaitu: Laurogeita hamarreko hamarkadako ikuspegi pragmatikotik aldendu eta euskal filmtzat hartzeko irizpideak irekitzen ari denez gero, Donostia Zinemaldia berriz ari al da parte hartzen \u00abirizpideen akelarre\u00bb horretan?<\/p>

<\/p>

<\/p>

Ez dirudi gaur egun zinemagile, teoriko eta kritikariak berriz hasiko direnik eztabaidatzen euskal zinema (nazionala) zer den edo zer izan beharko litzatekeen (ez behintzat, orduko grina berarekin). Testuingurua (trantsizio demokratikoa eta autonomien Espainia sortzea, kulturaren medioz Francoren diktadurak ezabatu edo ikusezin bihurtu zuen nortasuna berreskuratzen lagundu beharra, ordura arte existitzen ez zen zinema-industria propio eta autonomo bat sortu nahia), eztabaida hain leratsua izateko erabakigarria izan zena, asko aldatu da harrez geroztik hona. Gaur egun, nola euskal ikus-entzunezkoen industria hala hark Donostia Zinemaldiko lehiaketarekin duen harremana sendotuta dago;\u00a0\u00aburrezko garai\u00bb moduko bat bizi du.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Nolanahi ere, polemika handi haren zati bat Zinemaldian eta haren programazioan islatu zen, lehiaketaren eta euskal zinemaren arteko harremanaren historian \u2013jarraian kontatuko dugunean\u2013 deskribatzen den bezala.<\/p>

\u00a0<\/p>

<\/p>

<\/p>

Euskal zinemaren historia laburra Donostia Zinemaldian<\/h3>

<\/p>

<\/p>

Zinemaldiak, nolabait, hainbat aldi igaro ditu euskal zinematografiarekin izan duen harremanean.<\/p>

<\/p>

<\/p>

2014ko udako ikastaroan eman zuen mintzaldian[4]<\/sup><\/a>\u00a0(gero\u00a0Euskal zinema: zinemagileen hiru belaunaldi \/ Cine vasco: tres generaciones de cineastas<\/em>[5]<\/sup><\/a>\u00a0liburura eraman zen mintzaldia), zinemaldiak euskal zinemarekin zuen harremana ikuspegi historiko batetik aztertzen zuen Belokik, eta,\u00a0Loreak<\/em>\u00a0filmaren 2014ko estreinaldia azken puntutzat hartuta, Zinemaldiak euskal zinemarekiko harremanean hiru fase izan zituela ondorioztatu zuen.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Donostia Zinemaldiak bere historia zabalean zehar euskal zinemarekin izan duen harremana hiru fasetan banatzen da.<\/em><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Lehen aroa, Zinemaldiaren sorreratik (1953)\u00a0<\/em>Ama Lur\u00a0filmaren emanaldira artekoa (1968) izango litzateke, eta \u00aberlaziorik ezean\u00bb \u2013edo \u00abelkar ez aitortzean\u00bb\u2013 zetzan, nolabait esateko. Urte horietan ez zekiten ezer elkarri buruz. Hainbat arrazoirengatik, jakina. Izan ere, frankismoko urte horietan, eta horrexegatik, hain zuzen, frankismoa ezarrita zegoelako, euskal zinema ez zen gehienbat errealitatean existitzen; are gehiago, dekretu bidez ez zitzaion baimentzen existitzea.<\/em><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Bigarren aroak, Donostia Zinemaldiaren XVI. ediziorako\u00a0<\/em>Ama Lur\u00a0filma hautatu zenean hasi zenak, elkar ezagutzea eta pixkanaka elkar aitortzea izan zituen bereizgarri. 1968an hasi zen bigarren aroa, eta Zinemaldiak 2009an Zinemira Sailaren sorrera bere gain hartu zuenera arte zabal genezake; nolanahi ere, sailkapen hori arbitrarioa da oso. Bigarren aro horretan, euskal filmografia geroz eta maiztasun handiagoz eta modu gero eta nabarmenagoz ageri zen Donostia Zinemaldiaren sail guztietan.<\/em><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Zinemaldiak Zinemiraren antolamendua bere gain hartu zuenean, hirugarren fase bati hasiera eman zitzaiola ulertu behar da nolabait (…); hala, Zinemaldia, lehen mailako nazioarteko lehiaketa gisa finkatzean, nazioarteko plataforma eztabaidaezin gisa ere eratu zen Zinemaldiaren eremuan jazotako zinema-emanaldi orotarako; hala, Zinemaldiak jarrera nabarmen proaktiboagoa hartu zuen euskal zinemari zegokionez.\u00a0\u00a0<\/em><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Horrela, Zinemaldia plataforma gero eta interesgarri eta garrantzitsuago bihurtuz joan zen Euskadin ekoitzitako zinema nabarmendu eta nazioartekotzeko, eta, aldi berean, horren guztiaren medioz euskal industria zinematografiko baten pixkanakako sorkuntza eta sendotzean eragin dezan saiatu zen<\/em>[6]<\/sup><\/a>.<\/em><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Testu hura idatzi zenetik zazpi urte igaro direnez gero, jada esparru historikoa eta faseak birformulatu egin behar dira, eta horretarako, mugarri berriak eman eta nola Zinemaldiaren historian hala zinema-jaialdien azterketaren esparru akademikoan kokatu behar ditugu.\u00a0Eta, jakina, 2014an\u00a0Loreak<\/em>\u00a0filma (Jon Gara\u00f1o eta Jose Mari Goenaga) estreinatu ondoren harreman horretan gertatutako guztia eguneratu egin behar da.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Laburbilduz, Zinemaldiak hiru fase nagusi izan ditu euskal zinemagintzarekiko harremanean: 1953-1978; 1978-1989 eta 1989-gaur egun; halaber, nazioarteko sariketen historian zinema-jaialdien ikasketen esparruko teorialari eta historialariek markatutako hiru fase handien berdinak dira fase haiek, jakina.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Lehen fasea, aurreko testuan azaldu den bezala, \u00aberlaziorik ezean\u00bb funtsatutako etapa izan zen, baina lehen etapa hori ez zen amaitu, orduan esan bezala, 1968an\u00a0Ama Lur<\/em>\u00a0pelikula estreinatu zenean, 1978an\u00a0El proceso de Burgos<\/em>\u00a0filmaren estreinaldian baizik.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Nestor Basterretxearen eta Fernando Larruquerten\u00a0Ama Lur<\/em>\u00a0filma 1968ko uztailaren 10ean estreinatu zen Donostia Zinemaldiaren XVI. edizioko lehiaketaz kanpoko Sail Ofizialean, eta historikoki oso garrantzitsua izan zen estreinaldi hori: Zinemaldiak programatutako film luzeen artean lehen euskal ekoizpena izan zen[7]<\/sup><\/a>. Haatik, mugarri hori ez zen Zinemaldiaren eta euskal zinemaren arteko harremanaren hasiera izan, hamaika urte igaro baitziren Zinemaldiko programazioak berriz euskal film bat bildu arte. Euskaltasuna, edo frankismoaren garaiko itzulpen epidermiko eta sinplista, hainbat adierazpen \u00abfolklorikotan\u00bb agertzen zen Zinemaldian, hala nola txistulari, dantzari eta poxpolinak[8]<\/sup><\/a>lehiaketako alfonbra gorrietan agertzen zirenean.<\/p>

<\/p>

<\/p>

El proceso de Burgos<\/em>\u00a0filma Zinemaldian agertu izanak eta agerpen horrek eragindako polemikak, ordea, bigarren fasearen hasiera markatu zuen; bigarren fase hori 1989an amaitu zen, nolabait esateko, Antxon Eceizaren\u00a0Ke arteko egunak<\/em>estreinatu zenean, Donostia Zinemaldian Urrezko Maskorra lortzeko lehiatu zen euskarazko lehen filma.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Euskal zinema nazionalaren inguruko polemikaren urteak izan ziren horiek, baita Donostia Zinemaldia bere programazioan euskal filmak jasotzen hasi zeneko urteak ere.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Garai hartakoak dira, esate baterako, Zinemaldiko sailetan programatu ziren film hauek:\u00a0Sabino Arana<\/em>\u00a0(1980), Pedro de la Sota eta Jos\u00e9 Juli\u00e1n Bakedanorena;\u00a0La fuga de Segovia<\/em>, (1981) Imanol Uriberena;\u00a07 calles<\/em>\u00a0(1981), Juan Ortuoste eta Javier Rebollorena;\u00a0La conquista de Albania<\/em>\u00a0(1983), Alfonso Ungr\u00edarena;\u00a0Euskadi, hors d’etat<\/em>\u00a0(1983), Arthur MacCaigena;\u00a0El pico<\/em>\u00a0(1983), Eloy de la Iglesiarena;\u00a0Erreporteroak\u2013Reporteros<\/em>\u00a0(1984), I\u00f1aki Aizpururena;\u00a0Tasio<\/em>\u00a0(1984), Montxo Armend\u00e1rizena;\u00a0Otra vuelta de tuerca<\/em>\u00a0(1985), Eloy de la Iglesiarena;\u00a0Golfo de Vizcaya<\/em>\u00a0(1985), Javier Rebollorena;\u00a0Kalabaza Tripontzia<\/em>\u00a0(1985), Juanba Berasategirena;\u00a027 horas<\/em>\u00a0(1986), Montxo Armend\u00e1rizena;\u00a0Ander eta Yul<\/em>(1988) Ana D\u00edezena;\u00a0Viento de c\u00f3lera<\/em>\u00a0(1988), Pedro de la Sotarena;\u00a0Itsaso urdina \/\u00a0El mar es azul<\/em>\u00a0(1988), Juan Ortuosterena.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Oso asaldura handiko urteak izan ziren haiek Donostia Zinemaldiaren historian, politizazio eta deszentralizazio handikoak, \u00ab1968ko maiatz luzea\u00bb delakoaren barruan sar zitezkeenak.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Pablo La Parrak hauxe jaso zuen \u00abEl Festival fuera del palacio. Una aproximaci\u00f3n al “68 tard\u00edo” del Festival de San Sebasti\u00e1n\u00bb testuan:<\/p>

<\/p>

<\/p>

Garrantzitsua da azpimarratzea aldi horretako interpretaziorik sofistikatuenek \u2013Kristin Rossen ezinbesteko azterketatik hasi eta zinematografia-ikasketen alorrean berriki egindako ekarpenetaraino\u2013 nabarmendu egiten dutela zein beharrezkoa den 68 luzearen ulermena geografikoki eta kronologikoki hedatzea. Laburbilduz, 68a destokikotzea (<\/em>deprovincialize) da kontua, Harry Harootunian-ek terminoari emandako zentzu zehatzean betiere: analisi tradizionaletan alde batera utzitako geografia periferikoei arreta jartzeaz gain, bereziki analisi historikoaren aukerak zabaltzea, norabide bakarreko narratibez haraindi joateko gai diren aro-finkapen konplexu eta elkarlotuak garatze aldera.<\/em><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Donostia Zinemaldiak, \u00ab(…) frankismoaren errepresibo-aterkiak babestuta, nolabaiteko normaltasuna izan zuen 1968ko edizioan. Beraz, ondorioztatzekoa da Donostia Zinemaldia eraldaketa horietatik kanpo egon zela. Hurbilketa horrek kritikan eta ikasketa akademikoetan ohikoa den begirada malenkoniatsu eta bakartuari \u2013Espainiako kultura zinematografikoaren berezitasun paregabea azpimarratzen duenari\u2013 jarraikitzen dio hein handi batean. Begirada historiko hedatua hartuz, nire tesiak beste norabide batera jotzen du: Donostia ez zen beste zinema-jaialdi batzuek 68an izandako eraldaketetatik kanpo geratu, hirurogeita hamarreko hamarkadaren bigarren erdian \u2013hots, ia hamarkada bateko aldearekin\u2013 garatu baziren ere\u00bb.<\/em><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Hirurogeita hamarreko hamarkadaren amaieran, Donostia Zinemaldia eraldatu eta deszentralizatu egin zen. Horren adibide da Auzoak eta herriak sailaren sorrera; sail berria, izenak berak adierazten duen bezala, Zinemaldiaren programazioa haren egoitza ofizialetatik haratago eramatean zetzan, ordura arte pribilegiatu gutxi batzuentzako zela uste zen programazioa toki eta ikusle herrikoiagoengana hurbiltze aldera.\u00a0Auzoak eta herriak saila 1986ra arte egon zen indarrean[9]<\/sup><\/a>; bestela esanda, Zinemaldiaren eta euskal zinemaren arteko harremanaren etapa horren amaiera markatu zuen jazokizun gogoangarria baino hiru urte lehenago desagertu zen;\u00a0Ke Arteko Egunak<\/em>\u00a0(D\u00edas de humo<\/em>; Antxon Eceiza, 1989) filmaren estreinaldiaz ari gara; izan ere, euskal zinema nazionalaren mugimendua zertu nahi izan zen lan horren bidez, euskal zinema nazionalari bultzada berri bat eman eta behin betiko hasarazi, baina iriste-puntua baino ez zen izan, kale itsu hutsa.\u00a0Hogeita bost urte luze behar izan ziren Zinemaldiko Sail Ofizialean euskarazko film bat berriro aurkitu arte.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Laurogeita hamarreko hamarkadatik aurrera, askoz pragmatismo handiagoko etapa berri bat hasi zen, eta Zinemaldiaren eta euskal zinemaren arteko harremanaren hirugarren fasea inauguratu zen; nolabait esateko, euskal zinemaren eta Zinemaldiaren arteko \u00abnormalizazio\u00bb bati hasiera eman zitzaion.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Hala, film hauek (besteak beste) Zinemaldiaren hautaketaren parte izan ziren:\u00a0\u00a0Terranova<\/em>\u00a0(1990), Ferran Llagosterarena;\u00a0Siempre felices<\/em>\u00a0(1991), Pedro Pinzolasena;\u00a0El maestro de esgrima<\/em>\u00a0(1992), Pedro Olearena;\u00a0La gente de la Universal\u00a0<\/em>(1993), Felipe Aljurerena;\u00a0D\u00edas contados<\/em>\u00a0(1994), Imanol Uriberena;\u00a0Rigor Mortis<\/em>\u00a0(1996), Koldo Azkarretarena; eta\u00a0Perdita Durango<\/em>\u00a0(1997), \u00c1lex de la Iglesiarena.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Alabaina, euskal zinemari dagokionez, eta Peio Aldazabal (1990), Rudi Barnet (1991-1992), Manuel P\u00e9rez Estremera (1993-1994) eta Diego Gal\u00e1n (1995-1999, bere bigarren aldia zuzendari gisa) zuzendariak izan ziren bitartean, Zinemaldiak ez zuen benetan lortu euskal zinemagileak deskubritzeko eta nazioartekotzeko plataforma gisa funtzionatzea.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Donostia Zinemalditik kanpo geratu ziren estetika- eta belaunaldi-berrikuntza argia ekarri zuten film ugari, hala nola Julio Medemen\u00a0Vacas<\/em>\u00a0(1993an Cannesko zinema-jaialdian aurkeztua) eta\u00a0La ardilla roja<\/em>\u00a0(1992an Berlinaleko Panorama sailean aurkeztua); \u00c1lex de la Iglesiaren\u00a0Acci\u00f3n Mutante<\/em>\u00a0(1993) eta\u00a0El d\u00eda de la bestia<\/em>\u00a0(1995ean Veneziako mostran aurkeztua); Enrique Urbizuren\u00a0C\u00f3mo ser feliz y disfrutarlo<\/em>\u00a0(1994) eta\u00a0Cachito<\/em>\u00a0(1996); Daniel Calparsororen\u00a0Salto al vac\u00edo<\/em>\u00a0(1994an Berlinaleko Panorama sailean aurkeztua),\u00a0Pasajes<\/em>\u00a0(1996ko Cannesko zinema-jaialdiko Quinzaine des r\u00e9alisateurs sailean aurkeztua) eta\u00a0A ciegas<\/em>\u00a0(Veneziako Mostran aurkeztua 1997an); eta Juanma Bajo Ulloaren\u00a0La madre muerta<\/em>\u00a0(Veneziako Mostran aurkeztua 1993an) eta\u00a0Airbag\u00a0<\/em>(1997).<\/p>

<\/p>

<\/p>

Egoera horren salbuespena Juanma Bajo Ulloaren\u00a0Alas de mariposa<\/em>\u00a0filma izan zen, 1991n Sail Ofizialean lehiatu baitzen; are eta gehiago, Film Onenaren Urrezko Maskorra irabazi zuen.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Euskal zinemagileak deskubritzeko ataza horretan Zinemaldiak izandako \u00abporrot\u00bb horren ondorioz, eta Zinemaldia jada Mikel Olacireguik zuzentzen zuela, hirugarren fase horrek antolamendu-mugarri bat izan zuen lehiaketako sailen arkitekturan.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Euskal zinema: zinemagileen hiru belaunaldi \/ Cine vasco: tres generaciones de cineastas<\/em>\u00a0liburuan argitaratutako testuan honako hau jaso zen[10]<\/sup><\/a>:<\/p>

<\/p>

<\/p>

Euskal Zinemaren Egunaren helburua urteko euskal ekoizpenen panorama ahalik eta osoena eta adierazgarriena erakustea izango zen. Nola estreinaturiko filmak hala jada zinema-aretoetan erakutsitakoak ziren sail horren parte. Horrela, tokiko ekoizpenak nazioartekotzeko plataforma gisa finkatu nahi zen Zinemaldia; izan ere, Zinemaldia izango zen euskal filmen aliaturik onena, ekoizpenak prentsari, salmenta-agenteei eta mundu osoko banatzaileei ezagutarazteko aukera ona izanik.<\/em><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Alabaina, ekimen horrek ez zituen bere helburuak erabat bete. Emanaldi horietarako sarrerak euskal industriako erakundeen eta eragileen bitartez banatzen zirenez gonbidapen gisa, Euskal Zinemaren Eguna \u00abjaialdi propio\u00bb gisako zerbait bihurtu zen, euskal zinematografiarako topaleku, alegia. Baina inoiz ez zuen izan atzerriko industria eta prentsari dei egiteko ahalmenik.<\/em><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Euskal Zinemaren Egunak urtez urte \u00abporrot\u00bb egiten zuela ondorioztatu ondoren, 2009an Zinemira Saila sortu zen. Horri esker, euskal zinema egunero ikusi ahalko zen Zinemaldian.\u00a0<\/em><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Saila hiru ataletan bana zitekeen. Lehenik eta behin, euskal filmen estreinaldiak programatzen ziren. Bigarrenik, Euskal Zinemaren Panorama atala sortu zen jada zinema-areto komertzialetan estreinatu ziren filmetarako. Eta, hirugarrenik, Kimuak programako film laburren hautaketa erakusten hasi zen Zinemaldia; Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailaren eta Euskadiko Filmategiaren ekimena izaki, urteko euskal film labur aipagarrienak zabaltzeko jomuga du Kimuak programak.<\/em><\/p><\/blockquote>

<\/p>

<\/p>

Orobat, interpretazio horren beraren ondorioz eta egindako \u00abakatsa zuzendu\u00bb nahian, nola Mikel Olacireguik zuzentzen zuela hala Jos\u00e9 Luis Rebordinos zela zuzendaria, Zinemaldiak jarraitu egin zuen bere programazioan barne hartzen Madrilen lan egiteko jauzia jada egin zuten Euskadiko hainbat zinemagile, nahiz eta Zinemaldiaren araudiaren arabera jada ezin zen esan \u00abeuskal zinema\u00bb egiten ari zirenik. Halakoak izan ziren, kasu baterako, Enrique Urbizu (No habr\u00e1 paz para los malvados<\/em>, 2011, Sail Ofiziala;\u00a0Gigantes<\/em>, 2018, Sail Ofiziala lehiaketaz kanpo) eta \u00c1lex de la Iglesia (Las brujas de Zugarramurdi<\/em>, 2013, Sail Ofiziala lehiaketaz kanpo;\u00a0Mi gran noche<\/em>, 2015, Sail Ofiziala lehiaketaz kanpo). Daniel Calparsororen eta Julio Medemen filmak ere, urte horietan, panorama-sailetan \u2013lehiaketaz kanpoko sailetan\u2013 agertu ziren, hala nola Made in Spain sailean.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Euskal zinemaren programazioari dagokionez, etapa horren mugarria 2014an gertatu zen, hogeita bost urte geroago, Donostia Zinemaldiko ikus-entzuleek eta parte-hartzaileek euskarazko film bat ikusteko aukera izan baitzuten Urrezko Maskorra irabazteko lehian:\u00a0Loreak<\/em>. Ordutik aurrera benetako\u00a0boom<\/em>a gertatu zen, euskal zinema-industrian jazotzen ari zenaren isla; hala, euskal zinema (eta euskarazko zinema) Zinemaldiko sail guzti-guztiak hartzen hasi zen, Sail Ofiziala barne.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Horren adierazgarri, Donostia Zinemaldian aurkeztu dira film luze hauek:\u00a0Lasa eta Zabala<\/em>\u00a0(Pablo Malo, 2014, Sail Ofiziala lehiaketaz kanpo),\u00a0Los tontos y los est\u00fapidos<\/em>\u00a0(Roberto Cast\u00f3n, 2014, New Directors),\u00a0Negociador<\/em>\u00a0(Borja Cobeaga, 2014, Zabaltegi-Tabakalera),\u00a0Pikadero\u00a0<\/em>(Ben Sharrock, 2015, New Directors),\u00a0Amama\u00a0<\/em>(Asier Altuna, 2015, Sail Ofiziala),\u00a0Sipo Phantasma\u00a0<\/em>(Koldo Almandoz, 2016, Zabaltegi-Tabakalera),\u00a0Handia\u00a0<\/em>(Aitor Arregi eta Jon Gara\u00f1o, 2017, Sail Ofiziala),\u00a0Morir\u00a0<\/em>(Fernando Franco, 2017, Sail Ofiziala Emanaldi Bereziak),\u00a0Oreina\u00a0<\/em>(Koldo Almandoz, 2018, New Directors),\u00a0Dantza<\/em>\u00a0(Telmo Esnal, 2018, Sail Ofiziala Emanaldi Bereziak),\u00a0Un d\u00eda m\u00e1s con vida\/Another Day of Life<\/em>\u00a0(Ra\u00fal De la Fuente eta Damian Nenow, 2018, Perlak),\u00a0La trinchera infinita<\/em>\u00a0(Aitor Arregi, Jon Gara\u00f1o eta Jose Mari Goenaga, 2019, Sail Ofiziala),\u00a0Las letras de Jordi<\/em>\u00a0(Maider Fern\u00e1ndez Iriarte, 2019, New Directors),\u00a0O que arde<\/em>\/Lo que arde<\/em>; (Oliver Laxe, 2019, Perlak),\u00a0Ane<\/em>\u00a0(David P\u00e9rez Sa\u00f1udo, 2020, New Directors),\u00a0Hil Kanpaiak<\/em>\u00a0(Imanol Rayo, 2020, New Directors).<\/p>

<\/p>

<\/p>

Gainera, film horietako asko palmares ofizialean jaso izan direnez, epaimahaiaren onarpena jaso eta nazioarteko proiekzioa bultzatu ahal izan dute. Hona hemen horren zenbait adibide:\u00a0La trinchera infinita<\/em>\u00a0filmari esker, zuzendari onenaren Zilarrezko Maskorra eta gidoi onenaren Epaimahaiaren Saria irabazi zituzten Luiso Berdejok eta Jose Mari Goenagak;\u00a0Un d\u00eda m\u00e1s con vida<\/em>\u00a0filmak Perlak saileko Donostia Hiria Publikoaren Saria beretu zuen;\u00a0Handia<\/em>ri Epaimahaiaren Sari Berezia eman zioten; edo\u00a0La herida<\/em>\u00a0(Fernando Franco, 2013) pelikulak Epaimahaiaren Sari Berezia eta emakumezko aktore onenaren Zilarrezko Maskorra (Marian \u00c1lvarez) eraman zituen.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Beste euskal zinemagile askok Zinemira Sailean aurkeztu zituzten euren filmak, hala nola hauek: Lara Izagirre, Pablo Iraburu eta Migueltxo Molina, Juanma Bajo Ulloa, Olatz Gonz\u00e1lez Abrisketa eta J\u00f8rgen Leth, Juan Barrero, Iratxe Fresneda, Maider Oleaga, Ferm\u00edn Muguruza, Kepa Sojo, Justin Webster, Asier Urbieta, Maria Elorza eta Maider Ferrn\u00e1ndez Iriarte, Mikel Rueda, Patxo Teller\u00eda, Juanmi Guti\u00e9rrez, Josu Mart\u00ednez, Juan Palacios, David Arratibel, Juanba Berasategi, Ra\u00fal de la Fuente, Irati Gorostidi eta Arantza Santesteban, Txuspo Pollo, Ra\u00fal Urkijo, Helena Taberna, I\u00f1aki Arteta, Koldo Serra, Aitziber Olaskoaga, David Gonz\u00e1lez Rudiez, Aitor eta Amaia Merino<\/p>

<\/p>

<\/p>

Euskal zinemaren Serbitzu\/Iriziar sariari dagokionez, hauek irabazi zuten:\u00a0Bi Anai<\/em>\u00a0(2011), Imanol Rayorena;\u00a0Pura vida<\/em>(2012), Pablo Iraburu eta Migeltxo Molinarena;\u00a0Asier eta biok<\/em>\u00a0(2013), Aitor eta Amaia Merinorena;\u00a0Negociador<\/em>\u00a0(2014), Borja Cobeagarena;\u00a0Amama\u00a0<\/em>(2015) Asier Altunarena;\u00a0Pedal\u00f3<\/em>\u00a0(2016), Juan Palaciosena;\u00a0Handia<\/em>\u00a0(2017), Aitor Arregi eta Jon Gara\u00f1orena,\u00a0Oreina<\/em>\u00a0(2018), Koldo Almandozena;\u00a0La trinchera infinita\u00a0<\/em>(2019), Aitor Arregi, Jon Gara\u00f1o eta Jose Mari Goeangarena, eta\u00a0Ane\u00a0<\/em>(2020), David P\u00e9rez Sa\u00f1udorena.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Zabaltegi-Tabakalera saila ere, Zinemaldiko gune irekia izaki, euskal film laburrak mundura aurkezteko toki bihurtu zen. Hona zenbait adibide:\u00a0Ya no duermo<\/em>\u00a0(Marina Palacio, 2020),\u00a0Autoficci\u00f3n<\/em>\u00a0(Laida Lertxundi, 2020),\u00a0Leyenda dorada\u00a0<\/em>(Ion de Sosa eta Chema Garc\u00eda Ibarra, 2019), \u00a0Lursaguak<\/em>\u00a0(Izibene O\u00f1ederra, 2019),\u00a0592 metroz goiti<\/em>\u00a0(Maddi Barber, 2018),\u00a0Pl\u00e1gan\/Plague\u00a0<\/em>(Koldo Almandoz, 2017),\u00a0Gure Hormek\/Las chicas de Pasaik<\/em>\u00a0(Mar\u00eda Elorza eta Maider Fern\u00e1ndez Iriarte, 2016),\u00a0Caminan\u00a0<\/em>(Mikel Rueda, 2016),\u00a0Duellum<\/em>\u00a0(Tucker D\u00e1vila Wood, 2015),\u00a0Zarautzen erosi zuen<\/em>\u00a0(Aitor Arregi, 2014),\u00a0Hubert Le Blonen azken hegaldia\u00a0<\/em>(Koldo Almandoz, 2014) eta\u00a0Soroa<\/em>\u00a0(Asier Altuna, 2014).<\/p>

<\/p>

<\/p>

Hirugarren etapa horrek, halaber, zinema-jaialdiei buruzko ikerketek nazioarteko lehiaketen historiako hirugarren faseari esleitu izan dizkioten ezaugarri orokorrak izan zituen. Horixe da Aida Vallejok[11]<\/sup><\/a>\u00a0Marijke de Valcken obrari[12]<\/sup><\/a>dagokionez \u00abindustriaren aroa\u00bb gisa definitzen duena; industriaren aroaren ezaugarrietako bat sariketak instituzionalizatzen eta profesionalizatzen hasi zirela da, baita euren programetan industria-jarduerak sartzen hasi zirela ere.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Jada Jos\u00e9 Luis Rebordinos zela zuzendaria, Donostia Zinemaldiak erabaki jakin batzuk hartu zituen, eta, erabaki horien ondorioz, betiere euskal zinema ikusarazteko eta nazioartera zabaltzeko helburuari erreparatzeari utzi gabe, euskal zinemaren industria-sarean laguntzeko lanari ekin zion: nola euskal proiektuak garatuz Europa-Latinoamerika Koprodukzio Foroaren bidez (2012an sortu zen ekimen hori) edo Ikusmira Berriak egonaldi-programaren medioz (Tabakalerarekin eta El\u00edas Querejeta Zine Eskolarekin batera antolatzen da, 2015az geroztik, programa hori), hala lurraldeko eragileekiko elkarrizketan modu aktiboagoan parte hartuz (adibidez, Ibaia eta EPE\/APV euskal ekoizleen bi elkarteekin).<\/p>

<\/p>

<\/p>

Izan ere, Koprodukzio Foroan parte hartu eta horri esker garatu eta burutu ziren proiektu hauek, adibidez:\u00a0Claria<\/em>\u00a0(Luis \u00c1ngel Ram\u00edrez, 2012),\u00a0Pieta<\/em>\u00a0(I\u00f1aki Elizalde 2012),\u00a0La puerta del amor<\/em>\u00a0(Ana D\u00edez, 2013),\u00a0Operaci\u00f3n concha<\/em>\u00a0(Antonio Cuadri, 2013),\u00a0Walls<\/em>\u00a0(Pablo Iraburu eta Migueltxo Molina, 2014),\u00a0Akelarre<\/em>\u00a0(Pablo Ag\u00fcero, 2017),\u00a0El doble m\u00e1s quince<\/em>(Mikel Rueda, 2017),\u00a0Nora<\/em>\u00a0(Lara Izagirre, 2018), eta\u00a0Karmele<\/em>\u00a0(Asier Altuna, 2019).<\/p>

<\/p>

<\/p>

Bestalde, proiektu hauek Ikusmira Berriak egonaldi-programan garatu ziren:\u00a0Ira 26-2<\/em>\u00a0\u2013geroago\u00a0Muga deitzen da pausoa<\/em>izena hartu zuena\u2013 (Maider Oleaga, 2015),\u00a0Fantas\u00eda<\/em>\u00a0(Aitor eta Amaia Merino, 2016),\u00a0Suro<\/em>\u00a0(Mikel Gurrea, 2016),\u00a0Las letras de Jordi<\/em>\u00a0(Maider Fernandez Iriarte, 2017),\u00a0918 gau<\/em>\u00a0(Arantza Santesteban, 2018),\u00a0Jo ta ke<\/em>\u00a0(Aitziber Olaskoaga, 2019),\u00a0O corno do centeo<\/em>\u00a0(Jaione Camborda, 2020), eta\u00a0Y as\u00ed seguir\u00e1n las cosas<\/em>\u00a0(Marina Palacio, 2021).<\/p>

<\/p>

<\/p>

Zantzu batzuen arabera, hirugarren etapa hori amaitzear dago eta, horrenbestez, laugarren etapa dago heltzear.<\/p>

<\/p>

<\/p>

2000ko hamarkadan abiarazitako digitalizazioa, ekoizpen, banaketa eta emanaldietarako eredu berriak sortu zituena, baita iraultza bat ere Zinemaldiko lan-prozesuetan; 2008ko krisi ekonomikoa, jasangarritasunaren kontzeptua sartu zuena, nola ingurumenari dagokionez, hala ekitaldiari gagozkiola (hots, iraileko bederatzi egunetan); genero-ikuspegiari buruzko kontzientzia eta genero- eta etnia-identitateari buruzko eztabaida; zinema-lehiaketetan akademia sartzea, zinema-jaialdiek euren buruaren inguruan hausnarketa handiagoa egin dezatela sustatuz; eta covid-19aren pandemiak sortutako asaldura, zinema-jaialdien nazioarteko zirkuituaren lehiakortasun- eta lankidetza-hierarkiarekin aldi baterako hautsi zuena eta zalantzan jarri zuena ekitaldiek derrigorrean izan beha ote zuten aurrez aurrekoak. Gertaera horiek guztiek paradigma-aldaketa bat gertatzear dagoela pentsarazten digute.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Donostia Zinemaldiak eta euskal zinemaren industriak, beraz, elkarrekin egin behar diete aurre egiturazko aldaketa horiei.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Donostia Zinemaldia zinemaren munduko ospakizun komunitario bat da eta hala izaten jarraituko du; Donostian modu bizian egiten da irailean, bederatzi egunez. Ospakizun horretan filmak erakutsi eta sustatzen dira, proiektu zinematografikoak garatzeaz eta zinemaren inguruko pentsamendua eta eztabaida sustatzeaz gain. Baina 2021etik aurrera \u2013hots, Z365 ekimena sortu zenez geroztik\u2013, urteko 365 egunetan zinemaren alorreko prestakuntza eta ezagutzen transmisioa sustatzeko, proiektu zinematografikoen garapenean laguntzeko eta ikerketa eta dibulgazioa bultzatzeko lan egiten duen erakundea ere bada Zinemaldia.<\/p>

<\/p>

<\/p>

Irekiko den fase berri honetan, bai Zinemaldiaren ekitaldi-alderdiak, bai Zinemaldiaren erakunde-alderdiak modua aurkitu beharko dute, industria- eta sormen-sarea osatzen duten eragileekin eta helburu eta programa berberak dituzten bidekideekin batera (hala nola El\u00edas Querejeta zinema-eskola, Tabakaleraren kultura-proiektua eta Euskadiko Filmategia), modu integral batean baliagarria izaten jarraitzeko euskal zinemaren eta zinemagileen garapenerako, prestakuntzatik bertatik hasi eta filmak zinema-aretoetan ematen direnera arte.<\/p>

<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

<\/p>

[1]<\/sup><\/a>\u00a0Saiakera\u00a0hau jatorriz hemen publikatu zen:\u00a0Quim Casas (koord.),\u00a0Zinemaldia 1953-2022: Donostia Zinemaldiaren berezitasunak<\/em>. Nosferatu 18 (Donostia: Donostia Kultura, Euskadiko Filmategia, Donostia Zinemaldia, 2022)<\/p>

<\/p>

<\/p>

[2]<\/sup><\/a>\u00a0ZUNZUNEGUI, Santos: \u00abEl cine vasco, algo de dudosa existencia\u00bb, in\u00a0El Correo Espa\u00f1ol-Pueblo Vasco<\/em>, 1983ko urtarrilaren 26a.<\/p>

<\/p>

<\/p>

[3]<\/sup><\/a>\u00a0Antxon Ezeizaren hitzaldia Euskal Herriko Unibertsitatearen udako ikastaro batean, 2001ean. Letra larriak bere artxibo pertsonaleko jatorrizko testuaren parte dira.<\/p>

<\/p>

<\/p>

[4]<\/sup><\/a>\u00a0Maialen Belokik euskal zinemari buruz emandako mintzaldia Donostia Zinemaldian, Euskadiko Filmategiak antolatutako\u00a0Euskal zinema: zinemagileen hiru belaunaldi \/ Cine vasco: tres generaciones de cineastas<\/em>\u00a0ikastaroaren barnean (Euskal Herriko Unibertsitatearen udako ikastaroa, 2014).<\/p>

<\/p>

<\/p>

[5]<\/sup><\/a>\u00a0FERN\u00c1NDEZ, Joxean (koord.):\u00a0Euskal zinema: zinemagileen hiru belaunaldi \/ Cine vasco: tres generaciones de cineastas<\/em>, Euskadiko Filmategia, 2015.<\/p>

<\/p>

<\/p>

[6]<\/sup><\/a>\u00a0BELOKI, Maialen: \u00abCine Vasco en el Festival de San Sebasti\u00e1n\u00bb\u00a0in<\/em>\u00a0FERN\u00c1NDEZ, Joxean (koord.):\u00a0Euskal zinema: zinemagileen hiru belaunaldi \/ Cine vasco: tres generaciones de cineastas<\/em>, Euskadiko Filmategia, 2015, 183.-184. or.<\/p>

<\/p>

<\/p>

[7]<\/sup><\/a>\u00a0Pelotari<\/em>\u00a0\u2013Nestor Basterretxeak eta Fernando Larruquertek zuzendutako film laburra \u2013izan zen 1965ean lehiaketaz kanpo Sail Ofizialean estreinatu zen aurrekaria.<\/p>

<\/p>

<\/p>

[8]<\/sup><\/a>\u00a0Txistua jotzen zuten gizonak, euskal dantzariak eta euskal jantzi tradizionalez jantzitako emakumeak.<\/p>

<\/p>

<\/p>

[9]<\/sup><\/a>\u00a0Auzoak eta herriak Sailaren azken edizioa 1986an egin zen, baina aurrekoak baino askoz bertsio murritzagoan. 1986ko emanaldiak Arrasaten bakarrik egin ziren eta, gainera, Zinemaldiaren hurrengo astean.<\/p>

<\/p>

<\/p>

[10]<\/sup><\/a>\u00a0BELOKI, Maialen: \u00abCine Vasco en el Festival de San Sebasti\u00e1n\u00bb\u00a0in<\/em>\u00a0FERN\u00c1NDEZ, Joxean (koord.):\u00a0Euskal zinema: zinemagileen hiru belaunaldi \/ Cine vasco: tres generaciones de cineastas<\/em>, Euskadiko Filmategia, 2015, 181.-182. or.<\/p>

<\/p>

<\/p>

[11]<\/sup><\/a>\u00a0VALLEJO, A\u00edda (UPV\/EHU):\u00a0Festivales cinematogr\u00e1ficos en el punto de mira de la historiograf\u00eda f\u00edlmica<\/em>.<\/p>

<\/p>

<\/p>

[12]<\/sup><\/a>\u00a0DE VALCK, Marijke:\u00a0Film festivals, from European Geopolitics to Global Cinephilia<\/em>, Amsterdam University Press, 2007.<\/p>

<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"featured_media":46231,"template":"elementor_header_footer","firmas":[3035],"tipologia":[],"tipos-de-investigaciones":[2830],"class_list":["post-46205","investigaciones","type-investigaciones","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","firmas-maialen-beloki-berasategui-eu","tipos-de-investigaciones-historiak-eu"],"yoast_head":"\nDonostia Zinemaldia eta euskal zinema - Artxiboa<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"eu_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Donostia Zinemaldia eta euskal zinema\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Donostia Zinemaldia eta euskal zinema Historiak, 7  (2022) Maialen Beloki Berasategui Euskal zinemaren zer den zehazteko bidean Donostia Zinemaldiaren eta euskal zinemaren arteko harremanaren historiari buruz idazteak galdera hau planteatzera behartzen gaitu: zer da eta nola definitu izan da historikoki euskal zinema? Zinemaldiak parte hartu al du zehaztapen horretan, dela teorian, dela praktikan, bere hautaketaren […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Artxiboa\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-12-13T09:30:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/07_CineVasco-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1806\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"27 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/\",\"url\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/\",\"name\":\"Donostia Zinemaldia eta euskal zinema - Artxiboa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/07_CineVasco-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2022-11-13T19:57:57+00:00\",\"dateModified\":\"2022-12-13T09:30:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu-ES\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu-ES\",\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/07_CineVasco-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/07_CineVasco-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1806},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Donostia Zinemaldia eta euskal zinema\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#website\",\"url\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/\",\"name\":\"Artxiboa\",\"description\":\"Historia del Festival de San Sebasti\u00e1n\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#organization\"},\"alternateName\":\"El archivo del Festival de San Sebasti\u00e1n\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu-ES\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#organization\",\"name\":\"Artxiboa\",\"alternateName\":\"Festival de San Sebasti\u00e1n\",\"url\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu-ES\",\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/logo_festival_horizontal_general.svg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/logo_festival_horizontal_general.svg\",\"width\":200,\"height\":100,\"caption\":\"Artxiboa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Donostia Zinemaldia eta euskal zinema - Artxiboa","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/","og_locale":"eu_ES","og_type":"article","og_title":"Donostia Zinemaldia eta euskal zinema","og_description":"Donostia Zinemaldia eta euskal zinema Historiak, 7  (2022) Maialen Beloki Berasategui Euskal zinemaren zer den zehazteko bidean Donostia Zinemaldiaren eta euskal zinemaren arteko harremanaren historiari buruz idazteak galdera hau planteatzera behartzen gaitu: zer da eta nola definitu izan da historikoki euskal zinema? Zinemaldiak parte hartu al du zehaztapen horretan, dela teorian, dela praktikan, bere hautaketaren […]","og_url":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/","og_site_name":"Artxiboa","article_modified_time":"2022-12-13T09:30:27+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1806,"url":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/07_CineVasco-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"27 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/","url":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/","name":"Donostia Zinemaldia eta euskal zinema - Artxiboa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/07_CineVasco-scaled.jpg","datePublished":"2022-11-13T19:57:57+00:00","dateModified":"2022-12-13T09:30:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu-ES","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu-ES","@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/#primaryimage","url":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/07_CineVasco-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/07_CineVasco-scaled.jpg","width":2560,"height":1806},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/ikerketak\/donostia-zinemaldia-eta-euskal-zinema\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Donostia Zinemaldia eta euskal zinema"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/","name":"Artxiboa","description":"Historia del Festival de San Sebasti\u00e1n","publisher":{"@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#organization"},"alternateName":"El archivo del Festival de San Sebasti\u00e1n","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu-ES"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#organization","name":"Artxiboa","alternateName":"Festival de San Sebasti\u00e1n","url":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu-ES","@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/logo_festival_horizontal_general.svg","contentUrl":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/logo_festival_horizontal_general.svg","width":200,"height":100,"caption":"Artxiboa"},"image":{"@id":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/investigaciones\/46205","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/investigaciones"}],"about":[{"href":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/investigaciones"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/investigaciones\/46205\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46816,"href":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/investigaciones\/46205\/revisions\/46816"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"firmas","embeddable":true,"href":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/firmas?post=46205"},{"taxonomy":"tipologia","embeddable":true,"href":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/tipologia?post=46205"},{"taxonomy":"tipos-de-investigaciones","embeddable":true,"href":"https:\/\/artxiboa.sansebastianfestival.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/tipos-de-investigaciones?post=46205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}